Kanser Kayıtçılığı ve Kanser Kayıt Merkezleri Güncelleme Tarihi: 20 June 2018

Kanser Kayıtçılığı ve Kanser Kayıt Merkezleri


Öldürücü olması, bıraktığı sakatlıklar ve tedavideki yüksek maliyetler nedeniyle de kanser, ülke ekonomisi ve iş gücünde ağır kayıplara neden olmaktadır. Bu yönüyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak gündemdeki yerini korumaktadır. Kanser beraberinde getirdiği sağlık sorunlarının yanı sıra, maddi ve manevi yönden uzun süreli mücadele gerektiren bir hastalıktır.

Dünyada her yıl kansere bağlı 8,8 milyon ölüm gerçekleşmekte ve önümüzdeki 10 yıl içerisinde bu sayının 14 milyona (yılda) yükselmesi beklenmektedir.

Kanser ile mücadele kanser kayıtçılığından tedavi ve palyatif bakıma kadar uzanan geniş bir yelpazeden oluşan oldukça komplike bir süreçtir ve bu sürecin başarılı yönetiminde etkin bir Kontrol Programı’nın bulunması en önemli adımı oluşturmaktadır. Çağımızın hastalığı olarak nitelendirilen ve küresel bir sorun olan kanser ile mücadelede, Birleşmiş Milletler 2011 yılında tüm dünya ülkelerine kendi ulusal kanser kontrol programlarını hazırlamaları ve uygulamaya geçirmeleri hususunda çağrıda bulunmuştur.

                Kanser kontrolünde en önemli yapıtaşı elinizde doğru, tam ve güvenilir veri olmasıdır. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IACR) kanser verisinin toplanmasında temel olarak toplum tabanlı veri toplanmasını önermektedir. Belirli bir nüfusta ortaya çıkan tüm kanser vakalarıyla ilgili bilgileri toplamak ve bu bilgileri kanserin klinik ve patolojik göstergeleri ile birlikte tam olarak belgelemek işlemlerinin tümüne toplum tabanlı kanser kayıtçılığı denir. Kanserin dağılımının bilinmesi uygulanacak politikaların belirlenmesi, yapılan müdahalelerin etkinliğinin değerlendirilmesi ve gerekli iyileştirme çalışmalarının zamanında yapılabilmesi için kanserin kayıt altına alınması gereklidir.

                Uluslararası Kanser Ajansı (IARC) tarafından yayınlanmakta olan “Beş Kıtada Kanser” serisi isimli kitapta kanser kayıt merkezlerinin verileri ancak kalite değerlendirmelerini geçmeleri halinde yer almaktadır. Ülkemizde 8 il Kanser Kayıt Merkezinin (İzmir, Antalya, Bursa, Samsun, Edirne, Eskişehir, Trabzon, Erzurum) verileri CI5 Volume XI (2008-2012) de yayımlanmış olup bu illerden birisi de Erzurum’dur. IACR, kanser görülme sıklık verilerinin tam ve kaliteli kayıt altında tutan Kanser Kayıt Merkezlerinden toplayarak en doğru sonuçları bu kitapta yayınlamaktadır. Bu verilere aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Beş Kıtada Kanser Volüm 11 (CI5 Volume XI) için;

http://ci5.iarc.fr/CI5-XI/Pages/summary_table_pop_sel.aspx

Çocukluk Çağı Kanserleri için;

http://iicc.iarc.fr/results/registries.php

Beş Kıtada Kanser Volüm 11 (CI5 Volume XI) de yayınlanan 2008-2012 Erzurum Birleşik veri tabanında Kadın ve Erkeklerde ki ilk 10 kanser aşağıdaki gibi olup, Erkeklerde Deri dahil Kanser Görülme sıklığı (YSH-Yaşa Standart Hızları) 100.000’de 287,2, Deri Dışı YSH 100.000’ de 220,3’dür. Kadınlarda Deri dâhil Kanser Görülme sıklığı (YSH-Yaşa Standart Hızları) 100.000’de 173,6, Deri Dışı YSH 100.000’ de 156,8’dir.

Tablo 1: CI5 Volüme XI Kadınlarda ilk 10 Kanser (2008-2012) (100.000’de)

Sıra no

Yerleşim Yeri

YSH

1

Meme

30.3

2

Tiroid

28.2

3

Mide

19.5

 

Deri

12.8

4

Özofagus

11.9

5

Kolorektal

10.1

6

Trakea, Akciğer, Bronş

8.1

 

Kolon

7.1

7

Korpus uteri

6.5

8

Over

6.1

9

Beyin, Sinir Sistemi

5.6

10

Non Hodgkin Lenfoma

5.3

 

Tablo 2: CI5 Volüme XI Erkeklerde ilk 10 Kanser (2008-2012) (100.000’de)

Sıra no

Yerleşim Yeri

YSH

1

Trakea, Akciğer, Bronş

51.8

2

Mide

39.4

3

Prostat

31.3

 

Deri

27.0

4

Mesane

22.4

5

Özofagus

13.2

6

Kolorektal

11.8

7

Larinks

9.1

 

Kolon

8.0

8

Non hodgkin lenfoma

7.3

9

Beyin, Sinir Sistemi

7.0

10

Tiroid

6.1

 

Not: Kanser Görülme sıklıkları YSH (Yaşa Standart Hız) olarak hesaplanır ve 100.000’ de olarak ifade edilir. Deri kanserleri YSH leri hesaplanmalarına rağmen sıralamalarda ifade edilmez. Kolon ve rektum kanserleri ayrı değerler olmasına karşın sıralamalarda birleştirilerek kolorektal kanserler olarak ifade edilir.

2014 Türkiye Birleşik Veri Tabanına göre erkek ve kadınlarda Türkiye’de ve Erzurum’da ilk 10 kanser ve YSH değerleri Tablo 3 ve 4’ de verilmiştir.

Tablo 3: 2014 Erkeklerde İlk 10 Kanser Türkiye-Erzurum (100.000’de)

 

TÜRKİYE

ERZURUM

Sıra no

Yerleşim Yeri

YSH

Yerleşim Yeri

YSH

1

Trakea, Bronş, Akciğer

52.5

Trakea, Bronş, Akciğer

45.8

2

Prostat

32.9

Mide

41.1

3

Kolorektal

22.8

Prostat

26.3

4

Mesane

19.3

Mesane

13.6

5

Mide

14.3

Özofagus

11.4

6

Non Hodgkin Lenfoma

7.2

Kolorektal

11.3

7

Böbrek

6.4

Non Hodgkin Lenfoma

9.2

8

Larinks

6.2

Larinks

7.5

9

Tiroid

5.5

Beyin, Sinir Sistemi

7.5

10

Beyin, Sinir Sistemi

5.2

Böbrek

7.1

 

Deri Dışı YSH

220.3

Deri Dışı YSH

236.2

 

Toplam YSH

246.8

Toplam YSH

259.6

Tablo 4: 2014 Kadınlarda İlk 10 Kanser Türkiye-Erzurum(100.000’de)

 

TÜRKİYE

ERZURUM

Sıra no

Yerleşim Yeri

YSH

Yerleşim Yeri

YSH

1

Meme

43.0

Tiroid

34.5

2

Tiroid

20.7

Meme

27.0

3

Kolorektal

13.8

Mide

17.3

4

Uterus Korpusu

9.8

Trakea, Bronş, Akciğer

9.6

5

Trakea, Bronş, Akciğer

8.7

Özofagus

8.8

6

Mide

6.5

Kolorektal

8.6

7

Over

6.1

Uterus Korpusu

5.9

8

Non Hodgkin Lenfoma

5.0

Over

5.3

9

Beyin, Sinir Sistemi

4.1

Pankreas

4.7

10

Uterus Serviksi

4.0

Non Hodgkin Lenfoma

4.4

 

Deri Dışı YSH

156.8

Deri Dışı YSH

162.6

 

Toplam YSH

173.6

Toplam YSH

175.2

Not: En son yayınlanan veriler 2014 yılı verileri olduğundan bu yıl için tablolar hazırlanmaktadır. Tiroid kanserlerindeki artışın nedeni hem Dünya hem de Türkiye için incelendiğinde, kişilerin teşhis ve tedaviye ulaşımlarının geçen yıllara göre artmış olması ve teşhis konulan her tiroid vakasının kayıt altına alınması ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu konuda Kanser Daire Başkanlığı tarafından hazırlanmış detaylı bir analiz raporu mevcuttur. Mide ve özofagus kanserlerindeki artış nedeni ile mide kanseri taraması öngörülmüş olup, Erzurum yükseklik nedeni ile pilot bölge seçilmiştir.

Paylaş